वयस्क ADHD
ध्यान टिक्दैन, काम सुरु गर्नै सकिँदैन
“बुद्धि छ, तर काम गर्दिनँ भन्ने सुन्दै हुर्किएँ।”
धेरै नेपाली वयस्कले वर्षौंपछि मात्र थाहा पाउँछन् कि यो अल्छीपन थिएन। ADHD नेपालमा प्रायः बालकमा मात्र खोजिन्छ, त्यसैले धेरै वयस्क छुट्छन्।
वयस्कमा कस्तो देखिन्छ?
बालकमा जस्तो उफ्रिने-दौडिने होइन। वयस्कमा प्रायः यसरी देखिन्छ:
- काम महत्त्वपूर्ण थाहा हुँदाहुँदै सुरु गर्नै नसक्नु
- समयको हिसाब नमिल्नु — सधैं ढिलो, वा कति समय लाग्छ अनुमान नहुनु
- अव्यवस्थित हुनु, बारम्बार सामान हराउनु, बिल तिर्न बिर्सनु
- रुचि लागेको कुरामा घण्टौं डुब्नु, तर अरूमा एक मिनेट पनि नटिक्नु
- आलोचना सुन्दा असाध्यै दुख्नु
- भित्र सधैं बेचैनी — शरीर होइन, मन
अल्छी होइन
यो सबैभन्दा ठूलो गलतफहमी हो। ADHD मा इच्छाशक्तिको कमी हुँदैन — मस्तिष्कले काम सुरु गर्ने, क्रम मिलाउने र अन्त्यसम्म पुर्याउने प्रणालीमा फरक हुन्छ। त्यसैले “अलि मेहनत गर” भन्ने सल्लाहले काम गर्दैन, र वर्षौं आफूलाई दोष दिँदै बित्छ।
मूल्यांकन कसरी हुन्छ?
एउटै जाँच वा स्क्यानले ADHD पत्ता लाग्दैन। कसैले एउटै टेस्टबाट निश्चित भन्छ भने त्यो अतिशयोक्ति हो।
- बाल्यकालदेखिको इतिहास — किनभने ADHD पछि सुरु हुँदैन
- अहिलेका कठिनाइहरू, एक भन्दा बढी ठाउँमा (घर, काम, पढाइ)
- संरचित प्रश्नावली
- अरू के-के हुन सक्छ भन्ने विचार — चिन्ता, डिप्रेसन, थाइरोइड, निद्राको समस्या
- एक भन्दा बढी भेटघाट लाग्छ
कसलाई भेट्ने?
औषधि चाहिन्छ कि भन्ने जान्न मनोचिकित्सक (डाक्टर) भेट्नुपर्छ — हामी मनोवैज्ञानिक हौं, औषधि लेख्दैनौं। मूल्यांकन, यो ADHD हो कि चिन्ता हो भन्ने छुट्याउने काम, र दैनिक व्यवस्थापनका सीप — यी हाम्रो काम हो। धेरै मानिस दुवैलाई सँगै भेट्छन्।
उपचारमा के हुन्छ?
- काम सुरु गर्ने र टुंग्याउने व्यावहारिक तरिका
- भावना र आलोचना सम्हाल्ने सीप
- वर्षौंको आत्म-आलोचनामाथि काम — यो प्रायः सबैभन्दा ठूलो भाग हुन्छ
- सम्बन्ध र काममा पर्ने असरबारे कुराकानी
विदेशमा हुनुहुन्छ भने
मूल्यांकन र उपचार दुवै सुरक्षित भिडियोबाट हुन सक्छ। तर औषधि तपाईं बस्ने देशकै डाक्टरले लेख्नुपर्छ — नेपालबाट अर्को देशमा औषधि लेख्न मिल्दैन।
कसरी सुरु गर्ने?
के भन्ने थाहा नभए पनि हुन्छ। कार्यालय समयमा सामान्यतया केही मिनेटभित्रै जवाफ आउँछ, र सोध्नु भनेको बुक गर्नु होइन।
आपत्कालीन सेवा होइन। संकटमा नेपालमा TUTH हेल्पलाइन 1166, २४ घण्टै।