Narcissistic abuse भनेको के हो — र किन सम्झन गाह्रो हुन्छ

यो लेख कसैलाई narcissist भनी लेबल लगाउन लेखिएको होइन। यहाँ कुरा व्यक्तिको व्यक्तित्वबारे होइन — व्यवहारको ढाँचा र त्यसले तपाईंमा पारेको असरबारे हो। ढाँचालाई नाम दिन उसको निदान थाहा हुनु आवश्यक छैन।

यो कस्तो देखिन्छ?

यो ढाँचा एकै दिनमा सुरु हुँदैन। प्रायः यसरी अघि बढ्छ — सुरुमा अत्यधिक माया र ध्यान, त्यसपछि बिस्तारै आलोचना, अनि नियन्त्रण। हरेक चरण अघिल्लोभन्दा सामान्य लाग्छ।

• सुरुमा असाधारण माया — छिटो नजिकिने, “तिमी जस्तो कोही छैन”
• बिस्तारै आलोचना — पहिला मजाकको रूपमा, पछि सिधै
• तपाईंको सम्झनामाथि शंका — “मैले त्यसो भनेकै होइन”
• साथी-परिवारबाट टाढा — “उनीहरूले तिम्रो भलो चाहँदैनन्”
• पैसा, फोन वा आवागमनमा नियन्त्रण
• बीचबीचमा फेरि माया — जसले सबै बिर्साउँछ, र चक्र दोहोरिन्छ

त्यो बीचको मायाको चरण नै सबैभन्दा भ्रामक हुन्छ। त्यसैले बाहिरका मानिसलाई “राम्रै त छ नि” लाग्छ, र तपाईंलाई पनि “सायद मैले नै बढी सोचेँ” लाग्छ।

किन भित्रबाट देख्न गाह्रो हुन्छ?

यो प्रश्न धेरैले आफैंलाई सोध्छन् — “मलाई किन थाहा भएन?” जवाफ यो हो: यो ढाँचा नै नदेखिने गरी बनेको हुन्छ।

• परिवर्तन बिस्तारै आउँछ — कुनै एक दिन “यो हद पार भयो” भन्ने क्षण हुँदैन
• दोष सधैं तपाईंतिर सारिन्छ — “मैले त तिम्रै भलाइको लागि”
• आफ्नो निर्णयमाथि विश्वास हराउँदै जान्छ
• साथी टाढा भइसकेका हुन्छन् — जाँच्न कोही बाँकी रहँदैन
• बीचको माया साँचो लाग्छ — र त्यो पूरै नक्कली पनि नहुन सक्छ

त्यसैले “मलाई किन थाहा भएन” भन्ने प्रश्नको जवाफ तपाईंको कमजोरी होइन। ढाँचाको बनोट हो।

Also read: ग्यासलाइटिङको नेपाली अर्थ — मन घुमाउने ढाँचा →

नेपाली सन्दर्भमा थपिने कुरा

यहाँ यो ढाँचा जोडी बीचमा मात्र सीमित रहँदैन — घरका अरू सदस्य पनि यसमा जोडिन सक्छन्:

• ससुराली घरमा बुहारीलाई एक्ल्याउने ढाँचा — सबै मिलेर एउटै कुरा भन्ने
• माइती जान नदिने वा हरेक पटक अनुमति चाहिने
• आर्थिक नियन्त्रण — कमाए पनि पैसा आफ्नो हातमा नहुने
• “घरको इज्जत” को नाममा बाहिर नभन्न दबाब
• छोरा-बुहारी दुवैतर्फ हुन सक्छ — यो लिङ्ग हेरेर हुँदैन
• विदेशमा भएकाहरूलाई कागजात वा भिसाको भरमा नियन्त्रण

यी कुरा नेपाली घरमा यति सामान्य मानिन्छन् कि यिनलाई दुर्व्यवहार भन्न पनि अप्ठ्यारो लाग्छ। तर मापदण्ड यही हो — यसले तपाईंको स्वतन्त्रता र आत्मसम्मान घटाइरहेको छ कि छैन।

Also read: नार्सिसिस्ट आमाबुबा: कडाइ र narcissism बीचको फरक →

तपाईंमा के असर पर्छ?

यो ढाँचामा लामो समय बस्दा शरीर र मन दुवैमा असर देखिन्छ। यी सामान्य प्रतिक्रिया हुन् — कमजोरीका संकेत होइनन्:

• सानो निर्णय गर्न पनि गाह्रो — के खाने, के लगाउने
• सधैं सतर्क रहनु — कोठाको हावा पढ्ने बानी
• आफ्नै सम्झनामाथि शंका
• निद्रा नपर्ने, ग्यास्ट्रिक, टाउको दुख्ने
• आफूलाई नै दोष दिने — “मैले फरक गरेको भए…”
• छाड्ने कुरा सोच्दा नै छटपटी बढ्ने

Also read: आघात शरीरमा कसरी बस्छ — नेपालीमा गाइड →

Also read: Trauma bonding — जसले दुःख दिन्छ उसैसँग किन माया लाग्छ →

यो narcissism नै हो भन्न जरुरी छैन

यो ढाँचा देखाउने सबै मानिसमा NPD हुँदैन। कोही आफैं यस्तै घरमा हुर्केका हुन्छन्; कोहीमा लागूपदार्थ वा अरू समस्या हुन्छ; कोहीले यसलाई सामान्य ठान्छन् किनभने उनले त्यही देखे।

तर यो कुरा महत्त्वपूर्ण छ: कारण जे भए पनि, असर उही हो। र तपाईंको सुरक्षा उसको निदानमा भर पर्दैन।

Also read: नार्सिसिस्ट भनेको के हो? — नेपालीमा पूरा गाइड →

अब के गर्न सकिन्छ?

यहाँ “छाडिहाल्नुहोस्” भन्ने सल्लाह दिइँदैन — त्यो निर्णय तपाईंको हो, र नेपाली सन्दर्भमा त्यो सधैं सजिलो हुँदैन। तर केही कुरा अहिल्यै गर्न सकिन्छ:

• एक जनालाई भन्नुहोस् — साथी, दिदी-बहिनी, वा थेरापिस्ट। एक्लोपन नै यो ढाँचाको इन्धन हो
• आफ्नो अनुभव लेख्नुहोस् — मिति सहित। सम्झना धमिलो पारिँदा यो आफ्नै लागि प्रमाण हुन्छ
• आफ्नो कागजात सुरक्षित राख्नुहोस् — नागरिकता, पासपोर्ट, बैंक विवरण
• सम्भव भए आफ्नो नाममा एउटा खाता राख्नुहोस्
• टुटेका सम्बन्ध बिस्तारै जोड्नुहोस् — एक-एक जना

सहयोग कहाँ पाइन्छ?

तपाईंले भोगेको कुरालाई नाम दिन कसैको अनुमति चाहिँदैन, र त्यो प्रमाणित गर्नुपर्ने पनि छैन। थेरापीमा पहिलो काम तपाईंलाई सुरक्षित महसुस गराउनु हो — निर्णय पछि आउँछ, तपाईंकै गतिमा।

Bhatta Psychotherapy — काठमाडौं र सुरक्षित अनलाइन (नेपाली / अंग्रेजी / हिन्दी)। विदेशमा हुनुहुन्छ भने पनि समय मिलाउन सकिन्छ। गोपनीयता कायम रहन्छ।